Demokracja parlamentarna
Demokracja parlamentarna
Termin demokracja wywodzi się z języka greckiego i został utworzony ze słów „lud” i „rządze”, oznaczając władzę ludu czyli ogółu pełnoprawnych obywateli. Obecnie dominuje demokracja parlamentarna, w której uprawnienie do głosowania wybierają członków parlamentu jako przedstawicieli.
Liczba mandatów zależy od ilości oddanych głosów na poszczególne partie oraz obowiązującej ordynacji wyborczej. Gwarantem jej istnienia jest konstytucja. Może być stopniowana, co oznacza że w ustroju udział ogółu obywateli może być różny, większy lub mniejszy. Na przykład we współczesnych monarchiach konstytucyjnych władza formalnie należy do króla lecz faktycznie wzajemne stosunki między władcą a poddanymi reguluje konstytucja, która może oddać całą władzę poddanym.
Demokracja pośrednia, zwana też przedstawicielską, to rodzaj demokracji, w której decyzję podejmują przedstawiciele społeczeństwa wybrani w wyborach.
Według obecnie przyjmowanych kryteriów za państwa demokratyczne uznaje się takie, których ustrój opiera się na dostępności polityki dla wszystkich zainteresowanych bez ograniczeń klasowych, rasowych, majątkowych, religijnych lub ze względu na płeć. Muszą posiadać możliwość wybierania kandydatów na stanowiska publiczne przez ogół obywateli, stanowiska te mają być dostępne dla wszystkich, nie objętych wyrokiem sądowym pozbawiającym praw publicznych.
Częścią demokracji jest suwerenność narodu oznaczająca, że władza zwierzchnia należy do społeczności żyjącej w granicach państwa oraz zasada reprezentacji oznaczająca przekazywanie uprawnień przysługujących władzy na przedstawicieli wybieranych przez naród w wyborach powszechnych i działających następnie pod kontrolą narodu.
Wybory uznawane są za główne źródło prawomocności władzy, w ten sposób potwierdzana jest jej legalność na drodze cyklicznych wyborów powszechnych. Obywatele mają prawo zrzeszać się w partie polityczne i wybierać przedstawicieli władzy spośród różnych orientacji politycznych. W państwie demokratycznym istnieją wyspecjalizowane instytucje kontrolujące władzę aby zapobiec jej nadużyciu. Ośrodki władzy kontrolują się wzajemnie oraz na drodze zorganizowanej opozycji politycznej.
Obywatele posiadają wolność przekonań, religii i wypowiedzi.
Istnieją instytucje chroniące prawa obywatelskie na przykład przed nadmierną i nieuzasadnioną ingerencją władzy w życie jednostek.
PRL i transformacja ustrojowa
PRL i transformacja ustrojowa
Sytuacja w kraju zmieniła się po śmierci Stalina w marcu 1953 r., zakończyła ona okres największego terroru i strachu. Nastąpił okres tzw. odwilży, który trwał do 1956 r., w tym czasie Chruszczow ogłosił w Moskwie, podczas zjazdu partii referat „O kulcie jednostki i jego następstwach” ujawniając w nim część zbrodni Stalina i potępiając jego osobę.
W Polsce do władzy doszedł pierwszy sekretarz KC Edward Ochab i premier Józef Cyrankiewicz. Na scenę polityczną wrócił Władysław Gomułka, który szybko piął się po szczeblach ówczesnej władzy, zmiany te były pozorne, odbywające się wewnątrz środowiska partyjnego i nie oznaczały większej demokratyzacji kraju.
W 1976 r. wprowadzono nowelizację do Konstytucji zawierające artykuły o przewodniej roli Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej oraz przyjaźni i współpracy ze Związkiem Radzieckim. W marcu 1982 r. powołano Trybunał Konstytucyjny i Trybunał Stanu ale ich rola była bardzo niewielka. Podobnie iluzoryczne były kompetencje innych pseudodemokratycznych organów jak Naczelny Sąd Administracyjny i powołany w 1987 r. Rzecznik Praw Obywatelskich.
17 września 1980 r. na zebraniu delegatów wyłonionych przez załogi zakładów pracy z całego kraju postanowiono utworzyć Niezależny Samorządny Związek Zawodowy „Solidarność”, jego przewodniczącym został Lech Wałęsa. Perspektywy zmian ustrojowych pojawiły się jednak znacznie później.
Doprowadziły do nich dopiero obrady Okrągłego Stołu w lutym-kwietniu 1989 r., ich idea został sformułowana po raz pierwszy na spotkaniu generała Czesława Kiszczaka z Lechem Wałęsą, warunkiem obrad było wygaszenie przez Solidarność fali strajków w całym kraju.
Doszło do nowelizacji Konstytucji o tzw. nowele kwietniową na mocy której przywrócono Senat i urząd Prezydenta z realną władzą. Uchwalono nową ordynację wyborczą, według której 4 czerwca 1989 r. odbyły się wolne wybory do Sejmu. Zgromadzenie Narodowe wybrało Prezydentem PRL Wojciecha Jaruzelskiego.
Dopiero dalsza dekompozycja bloku wschodniego pozwoliła na dokończenie transformacji ustrojowej, uchwalono Ustawę z dnia 29 grudnia 1989 r. o zmianie Konstytucji Polskiej Rzeczpospolitej Ludowej (nowela grudniowa), która całkowicie zmieniła zasady funkcjonowania państwa i zerwała z dotychczasowym ustrojem tzw. demokracji ludowej.
Europosłowie w mediach społecznościowych
Europosłowie w mediach społecznościowych
Politycy docenili nowe drogi komunikowania się z wyborcami. Jak wykazują badania prowadzone w sieci, współczesna polityka już nie może bez nich istnieć.
Nie tylko młodzi ludzie korzystają z Naszej Klasy czy Facebooka, ten ostatni ma już pół miliarda użytkowników na całym świecie. Parlament Europejski zaplanował szkolenia z zakresu wykorzystania mediów społecznościowych w komunikacji z obywatelami Unii Europejskiej. Prowadzone są także warsztaty z tego tematu.
Prawie 60% europosłów z całej Unii korzysta z któregoś z mediów społecznościowych, większość traktuje je jako narzędzia bezpośredniej komunikacji z wyborcami. Informują w ten sposób o swoich poczynaniach w Parlamencie Europejskim. Podwoiła się ich liczba na Facebooku, rośnie świadomość znaczenia alternatywnych form komunikacji. Unijnym instytucjom już nie można zarzucić działań w oderwaniu od życia zwykłych ludzi.
Posłowie przyznają, że o niektórych wydarzeniach szybciej dowiedzieli się z mediów społecznościowych, dopiero później informacje pojawiły się w tradycyjnych. Widzą w nich sposób na zmniejszenie wydatków na promocje, znacznie taniej i efektowniej jest przekazywać informacje przez swój profil i linki. Dobrym przykładem zilustrowania tej tezy jest internetowa kampania Baracka Obamy.
Do komunikacji z wyborcami za pomocą Facebooka przyznaje się 69% ankietowanych, wzrosła popularność Twittera, eurodeputowani wykazali za to mniejszą cierpliwość w prowadzeniu blogów.
Wymaga to większej konsekwencji i poświęcenia czasu, z drugiej strony w pisanie postów angażowano w swoim czasie całe sztaby wyborcze, potem gorączka osłabła. Następny wysyp blogów nastąpi przypuszczalnie w 2014 r.
Rośnie zainteresowanie wiadomościami dostarczanymi za pomocą Internetu, posłowie szukają informacji na temat zagadnień dyskutowanych podczas obrad Parlamentu, eksperckich podsumowań interesujących tematów (także w Wikipedii), procesów tworzenia, kształtowania i przekształcania prawa.
Aż 89% eurodeputowanych zagląda na strony organizacji i podmiotów zajmujących się i interesujących procesem legislacyjnym oraz poświęcone konkretnym zagadnieniom dyskutowanym na forum parlamentarnym.
Z polskich eurodeputowanych oficjalny blog polityczny prowadzi na przykład Janusz Wojciechowski. Zajmuje się na nim problemami rolnictwa i znaczeniem sprawy wyrównania dopłat.
Sejm w Polsce
Sejm
W życiu politycznym Polski obecny jest od XVI wieku. Na początku swojego istnienia w naszym kraju skupiał tylko jeden stan, szlachtę, a przynależność zależała od posiadania ziemi. W języku staropolskim jego nazwa oznaczała zjazd ludności. Pierwszy udokumentowany sejm zwołał król Władysław Łokietek w 1331 r. w Chęcinach, co odnotował Jan Długosz.
Obecnie stanowi pierwszą izbę parlamentu, składa się z 460 posłów wybieranych w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, proporcjonalnych, tajnych.
Zgodnie z Konstytucją kadencja trwa 4 lata, od dnia pierwszego posiedzenia do dnia poprzedzającego zebranie się Sejmu następnej kadencji. Prezydent może rozwiązać Sejm jeżeli nie powiedzie się powołanie Rady Ministrów lub nie otrzyma do podpisu ustawy budżetowej, przedłożonej Sejmowi przez Radę Ministrów w ciągu 4 miesięcy.
Obraduje pod przewodnictwem marszałka przez 3 dni co drugi tydzień, przebieg transmitowany jest przez radio i telewizję. Do pomocy w działaniu powołano Kancelarię Sejmu.
Funkcja ustawodawcza pierwszej izby parlamentu polega na uchwalaniu ustaw, w tym budżetu państwa oraz uchwał, ustanawianie ustroju państwa i wyznaczanie głównych kierunków politycznych.
Do zadań Sejmu należy: powoływanie i zatwierdzanie Rady Ministrów, w szczególnych wypadkach także samodzielne ustanowienie rządu (wotum nieufności do poprzedniego). Wybór i powoływanie: zastępcy przewodniczącego i członków Trybunału Stanu (18), sędziów Trybunału Konstytucyjnego, członków Krajowej Rady Sądownictwa, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Rady Polityki Pieniężnej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, prezesa NIK i NBP (na wniosek Prezydenta), Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz Marszałka Sejmu w porozumieniu z innymi organami państwowymi.
Może ogłosić wotum nieufności wobec całego rządu lub jednego z ministrów, udzielić absolutorium budżetowego (zatwierdzić budżet proponowany przez rząd), wystosować zapytania poselskie i interpelacje do członków rządu, prezesa NIK lub NBP, którzy mają 21 dni na odpowiedź.
Sejm kontroluje działalność samorządu terytorialnego w sposób pośredni lub bezpośredni na wniosek Prezesa Rady Ministrów.
Partie polityczne w Polsce
Partie polityczne w Polsce
Partia polityczna, czasami nazywana stronnictwem, to organizacja społeczna o określonym programie politycznym, realizująca jego wytyczne poprzez zdobycie, sprawowanie władzy, lub wywieranie wpływu na osoby sprawujące władze.
Partia jest organizacją o dobrowolnej przynależności, ma charakter członkowski i jako taka uchodzi za organizację społeczną. Zrzeszają obywateli świadomych swoich wspólnych interesów, poglądów, potrafiących w sposób zdyscyplinowany starać się o ich realizację przez zdobywanie i sprawowanie władzy.
Powinna konsolidować polityków według zdolności wyrażania, przekazywania i reprezentowania interesów określonych grup społecznych, starać się o ich realizacje, ukierunkowując politykę państwa zgodnie z zasadami demokracji. Cenną umiejętnością jest zdolność łączenia walki o interesy i rywalizację z innymi partiami z negocjacjami, kompromisami, mającymi na celu uwzględnienie interesów jak najszerszej grupy społeczeństwa.
Sytuację prawną reguluje Konstytucja i Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych. Zakazane jest tworzenie partii nawiązujących w programach do totalitarnych metod i praktyk nazistowskich, faszystowskich, komunistycznych, dopuszczających nienawiść rasową i narodowościową, stosujących przemoc w celu zdobycia władzy, przewidujących utajnienie struktur lub członkostwa.
Może korzystać z praw dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji partii politycznych w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Wniosek musi mieć poparcie co najmniej 1000 obywateli.
Źródła finansowania są jawne a majątek powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów majątkowych, dotacji i subwencji państwowych. Partia nie może prowadzić działalności gospodarczej.
Od 2001 r. subwencje może otrzymać partia, która podczas ostatnich wyborów do Sejmu przekroczyła 3% poparcia w przypadku kiedy sama tworzyła komitet wyborczy i 6% jeżeli weszła w skład koalicyjnego komitetu wyborczego.
Obecnie w parlamencie występują: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Ruch Katolicko-Narodowy (ruch Patriotyczny), Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, Polska Jest Najważniejsza, Socjaldemokracja Polska, Stronnictwo Demokratyczne, Ruch Odbudowy Polski.
Sądownictwo
Sądownictwo
Zgodnie z Konstytucją sądownictwo w Polsce składa się z Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, wojskowych i administracyjnych.
Sądy powszechne dzielą się na wydziały z przypisanymi kategoriami spraw, lub kilka wydziałów dla tej samej kategorii spraw. W sądach apelacyjnych istnieją wydział cywilny, karny, wydział pracy i ubezpieczeń społecznych, wydział lustracyjny. Sądy okręgowe posiadają wydziały: cywilny, karny, penitencjarny i nadzoru nad wykonywanymi orzeczeniami penitencjarnymi, pracy i ubezpieczeń społecznych, gospodarczy, ochrony konkurencji i konsumentów, sąd wspólnotowy znaków towarowych i wzorów przemysłowych. W sądach rejonowych wydziały: cywilny, karny, rodzinny i nieletnich, pracy i ubezpieczeń społecznych, ksiąg wieczystych, gospodarczy, grodzki, rejestrowy Krajowego Rejestru Sądowego.
Sądownictwo powszechne dzieli się na sądy rejonowe, okręgowe, apelacyjne i Sąd Najwyższy, naczelny organ władzy sądowniczej w Polsce. Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzecznictwa, rozpatrywania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu i Senatu oraz wyboru Prezydenta, ważności referendum ogólnokrajowego i konstytucyjnego, opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych.
Organami Sądu Najwyższego są: Pierwszy Prezes i Prezes Sądu Najwyższego, Zgromadzenie Ogólne Sędziów, zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego.
Sądy powszechne rozstrzygają wszystkie sprawy z zakresu prawa karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie zastrzeżone dla innych sądów.
Sędziów mianuje Prezydent na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, prezesów kierujących sądami mianuje Minister Sprawiedliwości oraz Kierownicy Finansowi Sądów Rejonowych, powoływani przez Ministra Sprawiedliwości. Występują dwie instancje, co daje możliwość naprawienia ewentualnych błędów i uchybień. W Polsce obecnie istnieje 11 sądów apelacyjnych, 45 sądów okręgowych i 323 sądy rejonowe.
Sądy wojskowe dzielą się na wojskowe sądy garnizonowe, wojskowe sądy garnizonowe i Izbę Wojskową (Sąd Najwyższy).
Sądownictwo administracyjne – wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny
Prezydent
Prezydent
Według obowiązującej Konstytucji, Prezydent jest najwyższym przedstawicielem polskich władz, gwarantującym ciągłość władzy państwowej, czuwającym nad przestrzeganiem Konstytucji. Prezydent jest zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP.
Urząd istnieje nieprzerwanie od 1922 r., po ogłoszeniu 1 września 1939 r. stanu wojny w państwie rząd z prezydentem rozpoczęli ewakuację z kraju do Rumunii, gdzie zostali internowani. Groziło to zerwaniem ciągłości władzy państwowej, zwłaszcza że zastępca prezydenta, marszałek Rydz-Śmigły także został internowany. W tej sytuacji prezydent Mościcki ustąpił z urzędu i na mocy Konstytucji kwietniowej wyznaczył swoim następcą ambasadora w Wielkiej Brytanii, Władysława Raczkiewicza, co rozpoczęło działanie rządu na uchodźstwie w Londynie.
Ostatni prezydent RP na uchodźstwie, Ryszard Kaczorowski ustąpił z urzędu w 1990 r. w związku z pierwszymi po II wojnie światowej wolnymi wyborami na urząd prezydencki. Nastąpiło przekazanie insygniów II Rzeczpospolitej Lechowi Wałęsie.
W Polsce Ludowej urząd istniał tylko w latach 1947-1952, później jego rolę przejęła Rada Państwa z Przewodniczącym Rady Państwa.
Obecnie prezydent jest wybierany na 5 lat i może być ponownie wybrany tylko raz, rozpoczyna urzędowanie w dniu złożenia przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym według tekstu zapisanego w Konstytucji.
Prezydent ma prawo zarządzić referendum za zgodą wyrażoną przez większość senatorów, wnioskować do Marszałka Sejmu o przeprowadzenie referendum zatwierdzające ustawę o zmianie Konstytucji uchwalonej przez parlament, może zgłosić projekt ustawy o zmianie Konstytucji.
Zarządza wybory parlamentarne i wyznacza ich termin (dzień wolny od pracy), zwołuje pierwsze posiedzenie Sejmu i Senatu, wyznacza Marszałka Seniora w Sejmie i Senacie, otwiera pierwsze posiedzenie Senatu.
Może skrócić kadencję parlamentu (fakultatywnie lub obligatoryjnie), zwrócić się z orędziem do Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego bez możliwości przeprowadzenia debaty (ze względu na autorytet Głowy Państwa).
Prezydent posiada inicjatywę ustawodawczą, prawo zgłaszania poprawki do ustaw przez siebie zgłoszonych, weta ustawodawczego przekazującego ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia (musi zakwestionować całą ustawę).
Przed podpisaniem może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją.
Senat
Senat
Wywodzi się od najwybitniejszych dostojników Królestwa Polskiego, którzy stanowili radę królewską, służąc królowi pomocą w zarządzaniu państwem i rozwiązywaniu problemów. Od końca XV wieku stanowił wyższą izbę sejmu, w jego skład wchodzili biskupi katoliccy oraz wyżsi urzędnicy państwa (wojewodowie i kasztelanowie) mianowani przez króla.
Po latach zaborów instytucja ta została przywrócona w 1921 r., pomimo sprzeciwu lewicy.
Obecnie stanowi drugą izbę polskiego parlamentu, złożoną ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, w systemie większości względnej na 4 lata, rozpoczynające się i kończące wraz z kadencją Sejmu. W przypadku wygaśnięcia któregoś z mandatów, Prezydent ogłasza wybory uzupełniające.
Organami są Marszałek, Prezydium Senatu, Konwent Seniorów i Komisje senackie. Marszałek stoi na straży praw i godności tej instytucji, spełnia funkcje reprezentacyjne, prowadzi rozmowy z Sejmem, parlamentami zagranicznymi organami UE, ustala plan pracy Senatu, zwołuje posiedzenia, ustala projekt porządku obrad, przewodniczy obradom i czuwa nad ich przebiegiem.
Zarządza drukowanie ustaw uchwalonych przez Sejm, opinie Komisji Spraw Unii Europejskiej i innych druków senackich, po czym wręcza je senatorom. Zwołuje Prezydium Senatu i Konwent Seniorów, ocenia wykonywanie przez organy państwowe i samorządowe obowiązki wobec Senatu.
Do zadań Prezydium Senatu należy dokonywanie interpretacji regulaminu Senatu, zlecanie komisjom senackim spraw w danym zakresie, ustala zasady organizowania doradztwa naukowego na rzecz Senatu, powołuje doradców, opiniuje sprawy wniesione przez marszałka. W jego skład wchodzi Marszałek i wicemarszałkowie. Podobnie jak w Konwencie Seniorów, gdzie uczestniczą również przedstawiciele klubów parlamentarnych, poselskich oraz porozumień poselskich a z głosem doradczym Szef Kancelarii Sejmu.
Do zadań Konwentu należy opiniowanie projektu planów prac Sejmu, projekty porządku dziennego posiedzeń Sejmu, wybór organów, zadania i przebieg prac Kancelarii lub inne sprawy przekazane przez Marszałka lub Prezydium Sejmu. Zapewnia współdziałanie klubów senackich i kół senackich.
W celu rozpatrywania i przygotowywania spraw, będących przedmiotem zainteresowania tej instytucji, Senat powołuje komisje senackie, które wyrażają zdanie w sprawach przekazanych pod ich obrady przez Marszałka lub Prezydium.
Samorząd terytorialny
Samorząd terytorialny
Stanowi organizację społeczności lokalnej w ramach gminy lub powiatu, regionalnej jako województwo samorządowe, jednocześnie jest formą administracji publicznej, w której mieszkańcy tworzą wspólnotę zgodnie z prawem i w jej ramach samodzielnie decydują o realizacji zadań, potrzebnych do prawidłowego funkcjonowania (budowa dróg, wałów przeciwpowodziowych, wodociągów itp.).
Nad wspólnotą i samorządem nadzór sprawuje, w ramach ustalonych przez Konstytucje, administracja rządowa. Ustawodawcza powierza samorządowi stanowienie prawa miejscowego, zadań administracji lokalnej a czasami regionalnej (samorząd województwa), a jego kontrola należy do sądów administracyjnych i powszechnych. Spory pomiędzy samorządem i administracją sądową rozstrzygają sądy administracyjne.
W Polsce większa część zadań administracyjnych jest wykonywana właśnie przez samorządy terytorialne. Artykuł 163 Konstytucji stanowi: „Samorząd terytorialny wykonuje zadania publiczne nie zastrzeżone przez Konstytucję lub ustawy dla organów innych władz publicznych”.
W styczniu 1999 r. wprowadzono trójszczeblową strukturę samorządu złożoną z samorządu gminnego, powiatowego i województwa.
Gminy dzielą się na miejskie, miejsko-wiejskie i wiejskie. Na ich czele stoi rada gminy, wójt, burmistrz lub prezydent miasta jako organ wykonawczy. Zadania i kompetencje gminy są dosyć szerokie, obejmują pilnowanie ładu przestrzennego i gospodarki nieruchomościami, ochronę środowiska, poprzez budowę i naprawę infrastruktury, ochronę przeciwpożarową i przeciwpowodziową do współpracy ze społecznościami innych państw.
Powiaty tworzy kilka gmin, organem władzy wykonawczej jest zarząd powiatu ze starostą, wybieranym przez radę powiatu. Istnieją także miasta na prawach powiatu, które są gminami miejskimi wykonującymi obowiązki powiatu np. Zamość, Sopot, Biała Podlaska i inne. Zamiast rady powiatu mają radę miasta kierowaną przez prezydenta. Samorząd powiatowy posiada możliwość samodzielnego wyboru swoich organów jak rady powiatu i zarządu powiatu a poprzez nie stanowienia skatów prawa miejscowego.
Samorząd województwa wybiera sejmik i zarząd województwa, które wydają przepisy prawa miejscowego. Do jego obowiązków należy wykonywanie zadań, niezastrzeżonych ustawowo dla innych organów administracji rządowej i nie naruszających samodzielności powiatu i gminy.
Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej
Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej
Uchwalona 2 kwietnia 1997 r. przez Zgromadzenie Narodowe, została zatwierdzona przez ogólnonarodowe referendum 25 maja 1997 r.
Obejmuje preambułę, opisującą okoliczności jej wydania oraz wyznaczone cele, w treści 13 rozdziałów podzielonych na 243 artykuły.
Prace nad Konstytucją rozpoczęto w 1989 r. w atmosferze głębokich zmian ustrojowych, poprzednia Konstytucja z 1952 r. była już aktem wewnętrznie niespójnym a ze względu na czas i okoliczności powstania nie była akceptowana przez większą część społeczeństwa. W związku z tym Sejm I kadencji postanowił 23 kwietnia 1992 r. o uchwaleniu ustawy o trybie przygotowania i uchwalenia Konstytucji, powołał do życia Komisje Konstytucyjną mającą przygotować nową ustawę zasadniczą.
1 sierpnia 1992 r. uchwalono tzw. Małą Konstytucję, która regulowała stosunki pomiędzy władzą ustawodawczą, wykonawczą, określała kompetencje samorządu terytorialnego i porządkowała podstawowe zasady ustroju państwa. W pozostałych kwestiach nadal obowiązywała Konstytucja z 1952 r.
Pierwsza nowelizacja nowej Konstytucji nastąpiła 8 września 2006 r., kiedy Sejm uchwalił ustawę o Europejskim nakazie aresztowania, następnie 7 maja 2009 r. rozszerzono przesłanki biernego prawa wyborczego. Zmianę uchwalał Sejm, następnie Senat, po czym podpisywał ją Prezydent.
W Rozdziale I Rzeczpospolita, Konstytucja wprowadza zasadę dobra wspólnego, demokratycznego państwa prawnego, jednolitego, urzeczywistniającego zasady sprawiedliwości społecznej, zwierzchności narodu, bezpośredniego stosowania Konstytucji, która jest najwyższym prawem RP oraz określa stosowanie Konstytucji w odniesieniu do prawa międzynarodowego.
Rozdział drugi dotyczy wolności, praw i obowiązków człowieka i obywatela, trzeci określa źródła prawa, kolejne opisują ustrój RP (Sejm i Senat, Prezydent, Rada Ministrów, Sądy i Trybunały, Samorząd Terytorialny).
Rozdział dziewiąty odnosi się do organów kontroli państwowej i ochrony prawa, dziesiąty dotyczy finansów publicznych a szczególnie trybu uchwalenia ustawy budżetowej, powiązań Narodowego Banku Polskiego i Rady Polityki Pieniężnej ze strukturami państwowymi i ich odpowiedzialności za politykę pieniężna państwa.
Rozdział jedenasty zawiera przepisy dotyczące stanów nadzwyczajnych (wojenny, wyjątkowy, klęski żywiołowej) a dwunasty procedury związane ze zmianą Konstytucji.