Demokracja parlamentarna
Demokracja parlamentarna
Termin demokracja wywodzi się z języka greckiego i został utworzony ze słów „lud” i „rządze”, oznaczając władzę ludu czyli ogółu pełnoprawnych obywateli. Obecnie dominuje demokracja parlamentarna, w której uprawnienie do głosowania wybierają członków parlamentu jako przedstawicieli.
Liczba mandatów zależy od ilości oddanych głosów na poszczególne partie oraz obowiązującej ordynacji wyborczej. Gwarantem jej istnienia jest konstytucja. Może być stopniowana, co oznacza że w ustroju udział ogółu obywateli może być różny, większy lub mniejszy. Na przykład we współczesnych monarchiach konstytucyjnych władza formalnie należy do króla lecz faktycznie wzajemne stosunki między władcą a poddanymi reguluje konstytucja, która może oddać całą władzę poddanym.
Demokracja pośrednia, zwana też przedstawicielską, to rodzaj demokracji, w której decyzję podejmują przedstawiciele społeczeństwa wybrani w wyborach.
Według obecnie przyjmowanych kryteriów za państwa demokratyczne uznaje się takie, których ustrój opiera się na dostępności polityki dla wszystkich zainteresowanych bez ograniczeń klasowych, rasowych, majątkowych, religijnych lub ze względu na płeć. Muszą posiadać możliwość wybierania kandydatów na stanowiska publiczne przez ogół obywateli, stanowiska te mają być dostępne dla wszystkich, nie objętych wyrokiem sądowym pozbawiającym praw publicznych.
Częścią demokracji jest suwerenność narodu oznaczająca, że władza zwierzchnia należy do społeczności żyjącej w granicach państwa oraz zasada reprezentacji oznaczająca przekazywanie uprawnień przysługujących władzy na przedstawicieli wybieranych przez naród w wyborach powszechnych i działających następnie pod kontrolą narodu.
Wybory uznawane są za główne źródło prawomocności władzy, w ten sposób potwierdzana jest jej legalność na drodze cyklicznych wyborów powszechnych. Obywatele mają prawo zrzeszać się w partie polityczne i wybierać przedstawicieli władzy spośród różnych orientacji politycznych. W państwie demokratycznym istnieją wyspecjalizowane instytucje kontrolujące władzę aby zapobiec jej nadużyciu. Ośrodki władzy kontrolują się wzajemnie oraz na drodze zorganizowanej opozycji politycznej.
Obywatele posiadają wolność przekonań, religii i wypowiedzi.
Istnieją instytucje chroniące prawa obywatelskie na przykład przed nadmierną i nieuzasadnioną ingerencją władzy w życie jednostek.
System polityczny w Polsce
System polityczny w Polsce
Ustrój polityczny Trzeciej Rzeczpospolitej został określony przez Konstytucję uchwaloną 2 kwietnia 1997 r. przez Zgromadzenie Narodowe.
Polska jest republiką parlamentarną, realizuje zasady suwerenności narodu, niepodległości i suwerenności państwa. Demokratycznego państwa prawnego, społeczeństwa obywatelskiego (zdolnego do samoorganizacji i realizacji celów bez impulsu ze strony władzy), trójpodziału władzy (podzieloną na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą), pluralizmu (większa ilość partii politycznych), legalizmu, społecznej gospodarki rynkowej oraz godności człowieka.
Określana jest jako państwo unitarne czyli charakteryzujące się wewnętrzną jednolitością, jednostki administracyjne są jednolicie zorganizowane i podporządkowane organom naczelnym, organy regionalne są niezależne od rządu, występuje dobrze rozwinięty samorząd terytorialny o wyraźnych kompetencjach, władza centralna podejmuje tylko najważniejsze decyzje.
Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat. Sejm składa się z 460 posłów wybieranych na 4 lata, jego kadencje w wyjątkowych przypadkach może skrócić prezydent. Senat, druga izba polskiego parlamentu składa się ze 100 senatorów wybieranych na 4 lata, jego kadencja rozpoczyna się i kończy wraz z kadencja Sejmu, w przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent zarządza wybory uzupełniające.
Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom w Sejmie, Senatowi, Prezydentowi, Radzie Ministrów, obywatelskiej inicjatywie ustawodawczej. Ograniczona jest w wypadku ustaw związanych z budżetem, które należą do wyłącznej kompetencji Rady Ministrów oraz zmiana Konstytucji przyznanej 1/5 posłów, Senatowi i Prezydentowi.
Władza wykonawcza należy do Rady Ministrów i Prezydenta. Rada Ministrów, popularnie zwana rządem , składa się z Prezesa Rady Ministrów (premiera) oraz ministrów. Prezydent jest najwyższym przedstawicielem władz polskich i gwarantem ciągłości władzy państwowej. Wybierany na 5 letnią kadencję może ponownie objąć to stanowisko tylko raz.
Szczególną formą obrad parlamentu jest wspólne posiedzenie posłów i senatorów w postaci Zgromadzenia Narodowego, pod przewodnictwem Marszałka Sejmu. Przyjmuje przysięgę nowego Prezydenta, stwierdzić jego niezdolność do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, postawić go przed Trybunałem Stanu (w tym czasie jego władza jest zawieszona).
Sondaże, partie polityczne
Sondaże
Słupki poparcia są ważne dla każdej partii politycznej, szczególnie zaś dla tej, która ma swoje miejsce w parlamencie. W końcu dobrze byłoby je utrzymać przy następnych wyborach, a może nawet poprawić wynik. Główną metodą oceny poparcia są badania sondażowe. Przeprowadza się je na różne sposoby. Czasami to po prostu wywiad telefoniczny, innym razem ankieta na ulicy albo sonda w Internecie. Wiadomo, że to nigdy nie odzwierciedla dokładnie preferencji wyborczych wszystkich głosujących, ale z pewnością pokazuje jakiś trend, zwłaszcza, gdy badania są przeprowadzone z należytą rzetelnością. O słupki poparcia partie polityczne walczą naprawdę zaciekle, szczególnie przed wyborami. Dla partii, które wówczas mają poparcie na granicy progu wyborczego, to jest właściwie być albo nie być. Na podniesienie wyniku sondaży są oczywiście sposoby, ale trzeba się nieźle postarać, by zmienić wyniki w sposób znaczący. Stąd często kampanie wyborcze pod koniec mają tak bardzo intensywny charakter. Tak naprawdę politycy do końca walczą o jedne lub dwa procent.
Partie polityczne
Partie polityczne są głównymi aktorami na scenie politycznej. Mają oczywiście swoich rozpoznawalnych liderów, ale faktem jest, że o życiu politycznym stanowią one jako całość, bez wyodrębniania poszczególnych członków. Zdecydowanie się na bycie członkiem jakiejś partii wiąże się z tym, że trzeba z niektórych własnych przekonań i ze swojej indywidualności zrezygnować. Brzmi to dość brutalnie, ale tak jest. W końcu to bardzo mało prawdopodobne, by wszystkie zapisy statutu partii i niepisane zasady nam pasowały. Znajdzie się pewnie trochę takich, z którymi się nie zgodzimy. Naszą sprawą jest czy zdecydujemy się te niezgodności przemilczeć czy może jednak będziemy o nich mówić, a nawet afiszować się ze swoja odmiennością. Dla prywatnego wizerunku może to być nawet korzystne. Natomiast dla partii najczęściej nie jest. W końcu każdy chyba jest w stanie wymienić najbardziej odstających pod tym względem polityków czołowych partii w Polsce. Jeśli jest się więc postacią szczególnie wyrazistą i kochającą własny indywidualizm, to lepiej się do partii nie zapisywać.
Decyzje polityczne, partie niszowe
Decyzje polityczne
Dlaczego rządzenie krajem jest takie trudne? Ot po prostu trzeba się z wieloma ludźmi dogadać. W tym między innymi z koalicjantami i z opozycją, a to naprawdę nie jest łatwe. Koalicjant zawsze chce coś dla siebie ugrać przy okazji negocjacji, a to dodatkowe stanowisko, a to poparcie. Z kolei opozycja, no cóż, gdyby ta była tylko strażnikiem rządowych poczynań, nie było by tak źle. Natomiast opozycja, ze swej natury musi być, no co tu dużo mówić… w opozycji. Czasami nawet wtedy, gdy przeczy to jakiejkolwiek racjonalności. Po prostu wypada mieć odmienne zdanie i od czasu do czasu jakieś rządowe poczynania zablokować. Niestety nie jest to charakterystyczne jedynie dla konkretnej konfiguracji parlamentarnej. Sytuacja powtarza się w każdych warunkach. Zatem zdobycie realnej władzy można bez wątpienia uznać za duży sukces. Niemniej jej dzierżenie do już zupełnie inna sprawa, najczęściej wcale nie do pozazdroszczenia. W końcu krytykowanie czy doradzanie może być dość prostym i mało pracochłonnym zajęciem, gorzej natomiast, gdy w warunkach ciągłej krytyki trzeba podejmować decyzje.
Partie niszowe
Prawie każdy potrafi wymienić partie polityczne, które wchodzą w skład parlamentu, ale mało kto zdaje sobie sprawę z tego, że nie są one jedynymi partiami w kraju. Istnieje bowiem wiele partii pozaparlamentarnych. Ich egzystencja nie jest taka łatwa, bowiem nie wspiera jej państwo, muszą więc same zdobywać środki na działalność. Mimo wszystko jednak ciągle działają i w okolicach wyborów zwykle o sobie przypominają. Najczęściej powstają w ten sam sposób. To znaczy, bardziej aktywny i nieprzystający do linii dużej partii polityk, odłącza się od niej i tworzy własne ugrupowanie. Jak pokazuje historia, takich partii w przeciągu ostatnich kilku lat powstało wiele. Żadna z nich nie osiągnęła jednak znaczących wyników w wyborach parlamentarnych. Jej liderzy mieli też zupełnie marginalne znaczenie w wyborach prezydenckich. Zdarza się też, że tego rodzaju ugrupowania polityczne zakładają ludzie o zgoła oryginalnych poglądach, które można uznać za raczej marginalne, to również sprawia, że nie mogą one liczyć na specjalne poparcie społeczne.
Politycy z urodzenia, strategie polityczne
Politycy z urodzenia
W krajowej polityce znajdzie się pewnie co najmniej kilku polityków z urodzenia. Co to oznacza? Ni mniej ni więcej, jak to, że w poprzednich pokoleniach ich rodziny też zajmowały się polityką. Najczęściej rodzice. Zazwyczaj dzieci reprezentują tę samą opcję polityczną, co rodzice lub ewentualnie zbliżoną. Z politycznymi zdolnościami bywa już różnie. Niektórzy faktycznie mają do polityki talent i czują się w niej doskonale. Świetnie sobie radzą i z czasem budują swoją markę polityczną, niezależną od postaci rodzica. Inni z kolei bywają znani wyłącznie z tego, że są czyimiś dziećmi. I tutaj sprawa ma się podobnie jak w takich sytuacjach w show biznesie. To znaczy tacy dziedziczni politycy są znani z tego, że są znani i to właściwie ich jedyny atut. Nic nie robią, niewiele mają do powiedzenia, ale jednak politykami pozostają, chociaż może to zbyt duże słowo, bardziej odpowiednim określeniem byliby polityczni statyści. Wyborcy nie mają z nich wielkiego pożytku, podobnie zresztą jak partie, do których należą.
Strategie polityczne
Prowadzenie polityki, tak samo jak prowadzenie wojny czy biznesu wymaga odpowiedniej strategii. Nie jest to bowiem zadanie proste. Niestety najczęściej nie jest to czysta gra, w której wygrywa najlepszy. Praktycznie właśnie zwycięża ten, kto ma możliwie najlepszą strategię działania. Najczęściej takie polityczne plany, strzeżone pilnie przez szefów sztabów wyborczych i doradców, są wieloletnie. Zawierają też taktyki, które zostaną wykorzystane przy okazji wyborów. Im bardziej długookresowy plan, im więcej alternatyw, tym lepiej. Wówczas jest się przygotowanym praktycznie na każdą okoliczność, która może mieć miejsce. W końcu, gdy na przykład osiągnie się sukces i zdobędzie władzę, trzeba będzie podejmować również niepopularne decyzje, które nie wpłyną korzystnie na słupki poparcia. Trzeba wiedzieć jak taką sprawę przeprowadzić aby była możliwie jak najmniej szkodliwa. Z drugiej strony, trzeba też umieć zrobić wokół siebie dużo szumu, gdy zrobi się coś, co dobrze wygląda w oczach potencjalnych wyborców.
Arena
Arena polityczna
Terminologia wojskowa jest bardzo często wykorzystywana w wiecie polityki. Dzieje się tak ponieważ często spory polityków z innych ugrupowań przypominają wojną zamiast kulturalnej dyskusji. Na przykład o polu działań polityków mówi się jako o arenie politycznej, czyli miejscu na którym dochodzi do poważnej walki między stronnictwami. Na arenie politycznie może nie leje się krew ale padają tam ciężkie słowa, oskarżenia czy też podejrzenia, które często mają większy kaliber niż niejeden pocisk. Na politycznej arenie poległ już niejeden polityk, który chciał wygrać za wszelką cenę nie chodząc na kompromisy. Niestety na tej płaszczyźnie trzeba być elastycznym. Z jednej strony trzeba być jak lew odważnym i silnym, a z drugie strony trzeba postępować jak lis, chytrze i podstępnie, tylko takie postępowanie pozwala osiągnąć sukces polityką. Tyle że postępowanie lisa należy ukryć pod płaszczykiem kulturalnej dyskusji, w której liczą się prawdziwe i mocne argumenty obalające stanowisko przeciwnika z porażającą siłą.
Najważniejszy polityk
Najważniejszym politykiem w kraju jest prezydent, czyli przedstawiciel narodu na arenie międzynarodowej. Prezydentem może zostać praktycznie każdy, ponieważ wybierany jest przez całe społeczeństwo. Prezydent nie musi mieć wykształcenia wyższego, ponieważ uderzałoby to w zasady demokracji. Rola najważniejszego polityka w kraju w zasadzie sprowadza się do reprezentowania państwa za granicą i do zwierzchnictwa nad siłami zbrojnymi. Większą władzę w kraju ma premier, który przewodniczy radzie ministrów. Prezydent jednak jest najważniejszym politykiem ze względu na prestiż i role tego stanowiska. Głowa państwa musi być otoczona szacunkiem i powagą. Prezydent wraz ze swoją małżonką mieszka w Pałacu Prezydenckim, gdzie również przyjmuje ważnych, zagranicznych gości. Najważniejszy polityk w kraju mas bardzo dużo pracy, musi on utrzymywać przyjazne stosunki z prezydentami innych państw i nawiązywać z nimi kontakty nie tylko towarzyskie ale i gospodarcze. Od prezydenta zależy jak nasz kraj jest widziany za granicą.
Cecha?
Gadanie o niczym
Wielu twierdzi, ze polityka to tak naprawdę jedno wielkie gadanie o niczym. Jedną z przyczyn która wywołuje takie poglądy jest tak zwana nowomowa, czyli termin określający mowę polityków która pełna jest ogólnych określeń, używanych prędzej dla zatuszowanie pewnych spraw niż na ukazanie ich w jasnym świetle. Przykładem politycznej nowomowy może być zdanie: W sprawie wyżej wymienionej sprawy zostały już podjęte kroki, które mają za zadanie wyjaśnić pewne niejasności wynikające z ogólnych praw, którymi traktuje się tę delikatną sprawę. Tak naprawdę z tego zdania nic nie wynika. Ale dla słuchaczy, którzy nie są zbyt zorientowani w temacie, sprawa wydaje się być przedstawiona w sposób fachowy i rzetelny. Nowomowa ma za zadanie pokazanie słuchaczowi, ze nie jest na tyle obeznany w temacie, żeby móc dyskutować na pewnym określonym poziomie. Nowomowa ma również wydłużyć czas na zapoznanie się z tematem polityka, który tak naprawdę mało wie, ale okazać opinii publicznej jawnie swej niewiedzy nie może.
Polityka
Jest tygodnik, który swą nazwą nakierowuje czytelnika na tematy które będzie można w nim poruszyć. Jest to tygodnik Polityka, który relacjonuje wszelkie wydarzenia polityczne w kraju i na świecie. Oprócz relacji są tam również umieszczane komentarze znanych osobistości ze świata polityki, a także ich oceny posunięć politycznych. Tygodnik Polityka, obok Newsweeka i pisma Wprost jest najczęściej czytanym tygodnikiem o tematyce politycznej. Wśród redaktorów Polityki są tak znane osobistości jak Jacek Żakowski, czy Marek Ostrowski, osoby występujące w telewizji podczas relacji z różnych wydarzeń politycznych. Niektórzy z nich prowadzą również własne programy publicystyczne podczas których podejmowane są kontrowersyjne tematy dotyczące polityki, a także gospodarki i szeroko pojętego biznesu. W Polityce publikują swoje teksty osoby o ugruntowanej pozycji w świecie dziennikarstwa. Żeby się znaleźć wśród piszących teksty, trzeba wielu wyrzeczeń i mnóstwa czasu spędzonego na konferencjach prasowych.
Polit…
Polityka
Polityka to sfer w której ścierają się głosy osób o różnych poglądach w celu znalezienie kompromisu w danej sprawie. Polityka oczywiście dotyczy przede wszystkim spraw wagi państwowej, takich jak przyjmowanie ustaw, które regulują nasze prawo i działania administracji państwowej. Najważniejszym słowem w definicji polityki jest słowo kompromis, poprzez który należy rozumieć zdolność do znajdowania wyjścia przez dyskutujących w danej sprawie. Żeby cokolwiek zrobić potrzebna jest zgoda większości, a żeby ją osiągnąć, należy przekonać większość do swoich racji. I to jest największy wyzwanie dla ludzi zajmujących się polityką. Trzeba być nie lada mówcą aby zdobyć przychylność ludzi z obozu o przeciwnych poglądach, a do tego ich podpis na piśmie. Dlatego też polityka przeznaczona jest dla ludzi o trwałych i mocnych poglądach, którzy potrafią dotrzeć do wyobraźni innych ludzi i sprawić, ze niemożliwe staje się możliwym. Polityka jest jak wojna, którą toczy się na słowa i gesty, które znacz bardzo wiele.
Polityk
Polityk, to człowiek, który zajmuje się polityką w sposób zawodowy. Jest to osoba, która została wybrana w wyniku wyborów na reprezentanta danej grupy ludzi. Zazwyczaj są to powszechne wybory na które ma prawo iść każdy, kto skończył osiemnaście lat. Polityk z założenia powinien być sługą swoich wyborców, ponieważ został przez nich wybrany, a jego pensja pochodzi z podatków wszystkich ludzi pracujących. Dobry polityk powinien umieć słuchać ludzi i być wrażliwym na ich problemy. Powinien łagodzić spory albo je rozstrzygać w taki sposób, alby obie strony były zadowolone i żadna z nich nie czuła się pokrzywdzona. Politycy z najwyższej półki przesiadują w Warszawie i uczestniczą w obradach sejmu na których zapadają najważniejsze decyzje dla państwa. Powinien on brać czynny udział w głosowaniu i być wyrazicielem woli społeczeństwa a nie prywatnych interesów. Dlatego też polityk powinien być przede wszystkim uczciwy i szczery w tym co robi. Jeśli taki nie jest społeczeństwo może domagać się usunięcia go z funkcji publicznej.
Podział wpływów i polityki
Podział wpływów
Wpływy w polskiej polityce nie są równomiernie rozłożone, jak jest to na przykład w przypadku Wielkiej Brytanii, gdzie laburzyści potrafią utrzymać władzę przez kilka kadencji Parlamentu Brytyjskiego, a ewentualne przejęcie władzy przez przeciwna partię odbija się szerokim echem na całym świecie polityki. Prawo i Sprawiedliwość dzieli się wpływami przede wszystkim z Platforma Obywatelską. Każda z tych partii ma jednak zupełnie inną grupę docelową wyborców, co sprawia, że ich interesy nie wchodzą sobie w drogę. I tak na przykład Prawo i Sprawiedliwość jest partia głównie osób o konserwatywnym spojrzeniu na krajową politykę, oraz na inne aspekty tej sprawy. Przede wszystkim wyborcy ci to emeryci i renciści. Platforma Obywatelska zaś kieruje swoje przesłanie przede wszystkim do osób młodych, dynamicznych i rozwijających się, które mają dość swobodne i liberalne podejście do życia. Nie zmienia to jednak postaci rzeczy, że wielu potencjalnych wyborców PiSu opowiada się za programem Platformy, jak również na odwrót.
Podział polityki
Politykę, jak i inne dyscypliny życia społecznego, można z grubsza podzielić na kilka mniejszych lub większych gałęzi różniących się od siebie niewielkimi detalami. I tak pierwszą dającą się najłatwiej chyba wyróżnić jest polityka społeczna. Polityka społeczna dotyczy wszelkich społecznych zagadnień, o których decydują ustawy, dzienniki ustaw, projekty konstytucji i nowe przepisy. I tak łatwo jest nam powiedzieć, że polityka społeczna jest między innymi polityką prorodzinną, polityką proedukacyjną i polityką profilaktyki zdrowotnej, czyli innymi słowy polityką prozdrowotną. Polityka gospodarcza to dział polityki zajmujący się wszelkimi zagadnieniami dotyczącymi ekonomii i gospodarki, podatków i finansów, jak również tym, co my możemy uznać za zupełnie zbędne. Polityka gospodarcza zastanawia się nad zasadnością podnoszenia podatku VAT, zniesieniem ulg czy przywróceniem ulg podatkowych dla konkretnych osób na konkretne cele. Polityka zagraniczna kraju, jak również dyplomacja, zajmuje się wszystkimi międzynarodowymi układami naszego państwa i jego stosunkiem do innych państw.
Poglądy i ugrupowania polityczne
Poglądy polityczne
Polityka jest zagadnieniem, z którym wielokrotnie spotkamy się na co dzień, często nawet tego na dobrą sprawę nie zauważając. Polityka ma duży udział w naszym życiu społecznym. Zajmuje wiele miejsc, głównie na pierwszych stronach gazet i w głównych wydaniach wiadomości. Wyciągane co i rusz z pieleszy domowych i zapleczy politycznej sceny afery są gorącymi tematami wielu głównych wydań wiadomości. Każdy z nas ma jednak swoje poglądy polityczne – którym może być mniej lub bardziej wierny. Są trzy główne nurty polityczne, z grubsza rzecz ujmując. Tak więc i polską scenę polityczną można podzielić na trzy główne obozy – i są to klasycznie: lewica, prawica i centrum. Oczywiście, można też wyróżnić podobozy – centrolewicę, centroprawicę, a także ugrupowania skrajnych konserwatystów i liberałów. Podział partii politycznych według tego klucza nie jest jednak wcale ani łatwy, ani do końca jednoznaczny, bo od każdej reguły jak wiemy, są wyjątki i to wcale niemałe. Tak jest także i w tym wypadku.
Ugrupowania polityczne
W Polsce we współczesnej nam rzeczywistości, polska scena polityczna z grubsza dzieli się swoimi wpływami na dwie największe partie polityczne – partia Prawo i Sprawiedliwość, która posiada w Sejmie Rzeczpospolitej Polski stu pięćdziesięciu siedmiu posłów, oraz na Platformę Obywatelską, która posiada miejsc w Sejmie tym samym dwieście sześć. Żadna z nich nie ma większości konstytucyjnej, więc muszą wchodzić w koalicje z innymi, pomniejszymi partiami – Polskim Stronnictwem Ludowym (trzydziestu jeden posłów) oraz Klubem Poselskim Lewica – czterdziestu trzech posłów. Dzięki temu konstytucyjną większością głosów są oni w stanie przegłosować pewne poprawki do ustaw, jak również zmieniać niektóre zapisy konstytucji. Konserwatyści i liberałowie są swoim przeciwieństwem, co nie przeszkadza im mieć wspólnych poglądów na niektóre sprawy związane z polityką społeczną kraju oraz polityką prorodzinną. Liberałowie optują za większą swobodą w gospodarce a także w dobieraniu się w związki, także homoseksualne.