System polityczny w Polsce
System polityczny w Polsce
Ustrój polityczny Trzeciej Rzeczpospolitej został określony przez Konstytucję uchwaloną 2 kwietnia 1997 r. przez Zgromadzenie Narodowe.
Polska jest republiką parlamentarną, realizuje zasady suwerenności narodu, niepodległości i suwerenności państwa. Demokratycznego państwa prawnego, społeczeństwa obywatelskiego (zdolnego do samoorganizacji i realizacji celów bez impulsu ze strony władzy), trójpodziału władzy (podzieloną na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą), pluralizmu (większa ilość partii politycznych), legalizmu, społecznej gospodarki rynkowej oraz godności człowieka.
Określana jest jako państwo unitarne czyli charakteryzujące się wewnętrzną jednolitością, jednostki administracyjne są jednolicie zorganizowane i podporządkowane organom naczelnym, organy regionalne są niezależne od rządu, występuje dobrze rozwinięty samorząd terytorialny o wyraźnych kompetencjach, władza centralna podejmuje tylko najważniejsze decyzje.
Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat. Sejm składa się z 460 posłów wybieranych na 4 lata, jego kadencje w wyjątkowych przypadkach może skrócić prezydent. Senat, druga izba polskiego parlamentu składa się ze 100 senatorów wybieranych na 4 lata, jego kadencja rozpoczyna się i kończy wraz z kadencja Sejmu, w przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent zarządza wybory uzupełniające.
Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom w Sejmie, Senatowi, Prezydentowi, Radzie Ministrów, obywatelskiej inicjatywie ustawodawczej. Ograniczona jest w wypadku ustaw związanych z budżetem, które należą do wyłącznej kompetencji Rady Ministrów oraz zmiana Konstytucji przyznanej 1/5 posłów, Senatowi i Prezydentowi.
Władza wykonawcza należy do Rady Ministrów i Prezydenta. Rada Ministrów, popularnie zwana rządem , składa się z Prezesa Rady Ministrów (premiera) oraz ministrów. Prezydent jest najwyższym przedstawicielem władz polskich i gwarantem ciągłości władzy państwowej. Wybierany na 5 letnią kadencję może ponownie objąć to stanowisko tylko raz.
Szczególną formą obrad parlamentu jest wspólne posiedzenie posłów i senatorów w postaci Zgromadzenia Narodowego, pod przewodnictwem Marszałka Sejmu. Przyjmuje przysięgę nowego Prezydenta, stwierdzić jego niezdolność do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, postawić go przed Trybunałem Stanu (w tym czasie jego władza jest zawieszona).