Sądownictwo
Sądownictwo
Zgodnie z Konstytucją sądownictwo w Polsce składa się z Sądu Najwyższego, sądów powszechnych, wojskowych i administracyjnych.
Sądy powszechne dzielą się na wydziały z przypisanymi kategoriami spraw, lub kilka wydziałów dla tej samej kategorii spraw. W sądach apelacyjnych istnieją wydział cywilny, karny, wydział pracy i ubezpieczeń społecznych, wydział lustracyjny. Sądy okręgowe posiadają wydziały: cywilny, karny, penitencjarny i nadzoru nad wykonywanymi orzeczeniami penitencjarnymi, pracy i ubezpieczeń społecznych, gospodarczy, ochrony konkurencji i konsumentów, sąd wspólnotowy znaków towarowych i wzorów przemysłowych. W sądach rejonowych wydziały: cywilny, karny, rodzinny i nieletnich, pracy i ubezpieczeń społecznych, ksiąg wieczystych, gospodarczy, grodzki, rejestrowy Krajowego Rejestru Sądowego.
Sądownictwo powszechne dzieli się na sądy rejonowe, okręgowe, apelacyjne i Sąd Najwyższy, naczelny organ władzy sądowniczej w Polsce. Sąd Najwyższy sprawuje nadzór nad działalnością sądów powszechnych i wojskowych w zakresie orzecznictwa, rozpatrywania protestów wyborczych oraz stwierdzania ważności wyborów do Sejmu i Senatu oraz wyboru Prezydenta, ważności referendum ogólnokrajowego i konstytucyjnego, opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych.
Organami Sądu Najwyższego są: Pierwszy Prezes i Prezes Sądu Najwyższego, Zgromadzenie Ogólne Sędziów, zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego.
Sądy powszechne rozstrzygają wszystkie sprawy z zakresu prawa karnego, cywilnego, rodzinnego i opiekuńczego, prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie zastrzeżone dla innych sądów.
Sędziów mianuje Prezydent na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa, prezesów kierujących sądami mianuje Minister Sprawiedliwości oraz Kierownicy Finansowi Sądów Rejonowych, powoływani przez Ministra Sprawiedliwości. Występują dwie instancje, co daje możliwość naprawienia ewentualnych błędów i uchybień. W Polsce obecnie istnieje 11 sądów apelacyjnych, 45 sądów okręgowych i 323 sądy rejonowe.
Sądy wojskowe dzielą się na wojskowe sądy garnizonowe, wojskowe sądy garnizonowe i Izbę Wojskową (Sąd Najwyższy).
Sądownictwo administracyjne – wojewódzkie sądy administracyjne i Naczelny Sąd Administracyjny
Senat
Senat
Wywodzi się od najwybitniejszych dostojników Królestwa Polskiego, którzy stanowili radę królewską, służąc królowi pomocą w zarządzaniu państwem i rozwiązywaniu problemów. Od końca XV wieku stanowił wyższą izbę sejmu, w jego skład wchodzili biskupi katoliccy oraz wyżsi urzędnicy państwa (wojewodowie i kasztelanowie) mianowani przez króla.
Po latach zaborów instytucja ta została przywrócona w 1921 r., pomimo sprzeciwu lewicy.
Obecnie stanowi drugą izbę polskiego parlamentu, złożoną ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, w systemie większości względnej na 4 lata, rozpoczynające się i kończące wraz z kadencją Sejmu. W przypadku wygaśnięcia któregoś z mandatów, Prezydent ogłasza wybory uzupełniające.
Organami są Marszałek, Prezydium Senatu, Konwent Seniorów i Komisje senackie. Marszałek stoi na straży praw i godności tej instytucji, spełnia funkcje reprezentacyjne, prowadzi rozmowy z Sejmem, parlamentami zagranicznymi organami UE, ustala plan pracy Senatu, zwołuje posiedzenia, ustala projekt porządku obrad, przewodniczy obradom i czuwa nad ich przebiegiem.
Zarządza drukowanie ustaw uchwalonych przez Sejm, opinie Komisji Spraw Unii Europejskiej i innych druków senackich, po czym wręcza je senatorom. Zwołuje Prezydium Senatu i Konwent Seniorów, ocenia wykonywanie przez organy państwowe i samorządowe obowiązki wobec Senatu.
Do zadań Prezydium Senatu należy dokonywanie interpretacji regulaminu Senatu, zlecanie komisjom senackim spraw w danym zakresie, ustala zasady organizowania doradztwa naukowego na rzecz Senatu, powołuje doradców, opiniuje sprawy wniesione przez marszałka. W jego skład wchodzi Marszałek i wicemarszałkowie. Podobnie jak w Konwencie Seniorów, gdzie uczestniczą również przedstawiciele klubów parlamentarnych, poselskich oraz porozumień poselskich a z głosem doradczym Szef Kancelarii Sejmu.
Do zadań Konwentu należy opiniowanie projektu planów prac Sejmu, projekty porządku dziennego posiedzeń Sejmu, wybór organów, zadania i przebieg prac Kancelarii lub inne sprawy przekazane przez Marszałka lub Prezydium Sejmu. Zapewnia współdziałanie klubów senackich i kół senackich.
W celu rozpatrywania i przygotowywania spraw, będących przedmiotem zainteresowania tej instytucji, Senat powołuje komisje senackie, które wyrażają zdanie w sprawach przekazanych pod ich obrady przez Marszałka lub Prezydium.