Sejm w Polsce
Sejm
W życiu politycznym Polski obecny jest od XVI wieku. Na początku swojego istnienia w naszym kraju skupiał tylko jeden stan, szlachtę, a przynależność zależała od posiadania ziemi. W języku staropolskim jego nazwa oznaczała zjazd ludności. Pierwszy udokumentowany sejm zwołał król Władysław Łokietek w 1331 r. w Chęcinach, co odnotował Jan Długosz.
Obecnie stanowi pierwszą izbę parlamentu, składa się z 460 posłów wybieranych w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, proporcjonalnych, tajnych.
Zgodnie z Konstytucją kadencja trwa 4 lata, od dnia pierwszego posiedzenia do dnia poprzedzającego zebranie się Sejmu następnej kadencji. Prezydent może rozwiązać Sejm jeżeli nie powiedzie się powołanie Rady Ministrów lub nie otrzyma do podpisu ustawy budżetowej, przedłożonej Sejmowi przez Radę Ministrów w ciągu 4 miesięcy.
Obraduje pod przewodnictwem marszałka przez 3 dni co drugi tydzień, przebieg transmitowany jest przez radio i telewizję. Do pomocy w działaniu powołano Kancelarię Sejmu.
Funkcja ustawodawcza pierwszej izby parlamentu polega na uchwalaniu ustaw, w tym budżetu państwa oraz uchwał, ustanawianie ustroju państwa i wyznaczanie głównych kierunków politycznych.
Do zadań Sejmu należy: powoływanie i zatwierdzanie Rady Ministrów, w szczególnych wypadkach także samodzielne ustanowienie rządu (wotum nieufności do poprzedniego). Wybór i powoływanie: zastępcy przewodniczącego i członków Trybunału Stanu (18), sędziów Trybunału Konstytucyjnego, członków Krajowej Rady Sądownictwa, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Rady Polityki Pieniężnej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, prezesa NIK i NBP (na wniosek Prezydenta), Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz Marszałka Sejmu w porozumieniu z innymi organami państwowymi.
Może ogłosić wotum nieufności wobec całego rządu lub jednego z ministrów, udzielić absolutorium budżetowego (zatwierdzić budżet proponowany przez rząd), wystosować zapytania poselskie i interpelacje do członków rządu, prezesa NIK lub NBP, którzy mają 21 dni na odpowiedź.
Sejm kontroluje działalność samorządu terytorialnego w sposób pośredni lub bezpośredni na wniosek Prezesa Rady Ministrów.
Senat
Senat
Wywodzi się od najwybitniejszych dostojników Królestwa Polskiego, którzy stanowili radę królewską, służąc królowi pomocą w zarządzaniu państwem i rozwiązywaniu problemów. Od końca XV wieku stanowił wyższą izbę sejmu, w jego skład wchodzili biskupi katoliccy oraz wyżsi urzędnicy państwa (wojewodowie i kasztelanowie) mianowani przez króla.
Po latach zaborów instytucja ta została przywrócona w 1921 r., pomimo sprzeciwu lewicy.
Obecnie stanowi drugą izbę polskiego parlamentu, złożoną ze 100 senatorów wybieranych w wyborach powszechnych, w systemie większości względnej na 4 lata, rozpoczynające się i kończące wraz z kadencją Sejmu. W przypadku wygaśnięcia któregoś z mandatów, Prezydent ogłasza wybory uzupełniające.
Organami są Marszałek, Prezydium Senatu, Konwent Seniorów i Komisje senackie. Marszałek stoi na straży praw i godności tej instytucji, spełnia funkcje reprezentacyjne, prowadzi rozmowy z Sejmem, parlamentami zagranicznymi organami UE, ustala plan pracy Senatu, zwołuje posiedzenia, ustala projekt porządku obrad, przewodniczy obradom i czuwa nad ich przebiegiem.
Zarządza drukowanie ustaw uchwalonych przez Sejm, opinie Komisji Spraw Unii Europejskiej i innych druków senackich, po czym wręcza je senatorom. Zwołuje Prezydium Senatu i Konwent Seniorów, ocenia wykonywanie przez organy państwowe i samorządowe obowiązki wobec Senatu.
Do zadań Prezydium Senatu należy dokonywanie interpretacji regulaminu Senatu, zlecanie komisjom senackim spraw w danym zakresie, ustala zasady organizowania doradztwa naukowego na rzecz Senatu, powołuje doradców, opiniuje sprawy wniesione przez marszałka. W jego skład wchodzi Marszałek i wicemarszałkowie. Podobnie jak w Konwencie Seniorów, gdzie uczestniczą również przedstawiciele klubów parlamentarnych, poselskich oraz porozumień poselskich a z głosem doradczym Szef Kancelarii Sejmu.
Do zadań Konwentu należy opiniowanie projektu planów prac Sejmu, projekty porządku dziennego posiedzeń Sejmu, wybór organów, zadania i przebieg prac Kancelarii lub inne sprawy przekazane przez Marszałka lub Prezydium Sejmu. Zapewnia współdziałanie klubów senackich i kół senackich.
W celu rozpatrywania i przygotowywania spraw, będących przedmiotem zainteresowania tej instytucji, Senat powołuje komisje senackie, które wyrażają zdanie w sprawach przekazanych pod ich obrady przez Marszałka lub Prezydium.