Demokracja parlamentarna
Demokracja parlamentarna
Termin demokracja wywodzi się z języka greckiego i został utworzony ze słów „lud” i „rządze”, oznaczając władzę ludu czyli ogółu pełnoprawnych obywateli. Obecnie dominuje demokracja parlamentarna, w której uprawnienie do głosowania wybierają członków parlamentu jako przedstawicieli.
Liczba mandatów zależy od ilości oddanych głosów na poszczególne partie oraz obowiązującej ordynacji wyborczej. Gwarantem jej istnienia jest konstytucja. Może być stopniowana, co oznacza że w ustroju udział ogółu obywateli może być różny, większy lub mniejszy. Na przykład we współczesnych monarchiach konstytucyjnych władza formalnie należy do króla lecz faktycznie wzajemne stosunki między władcą a poddanymi reguluje konstytucja, która może oddać całą władzę poddanym.
Demokracja pośrednia, zwana też przedstawicielską, to rodzaj demokracji, w której decyzję podejmują przedstawiciele społeczeństwa wybrani w wyborach.
Według obecnie przyjmowanych kryteriów za państwa demokratyczne uznaje się takie, których ustrój opiera się na dostępności polityki dla wszystkich zainteresowanych bez ograniczeń klasowych, rasowych, majątkowych, religijnych lub ze względu na płeć. Muszą posiadać możliwość wybierania kandydatów na stanowiska publiczne przez ogół obywateli, stanowiska te mają być dostępne dla wszystkich, nie objętych wyrokiem sądowym pozbawiającym praw publicznych.
Częścią demokracji jest suwerenność narodu oznaczająca, że władza zwierzchnia należy do społeczności żyjącej w granicach państwa oraz zasada reprezentacji oznaczająca przekazywanie uprawnień przysługujących władzy na przedstawicieli wybieranych przez naród w wyborach powszechnych i działających następnie pod kontrolą narodu.
Wybory uznawane są za główne źródło prawomocności władzy, w ten sposób potwierdzana jest jej legalność na drodze cyklicznych wyborów powszechnych. Obywatele mają prawo zrzeszać się w partie polityczne i wybierać przedstawicieli władzy spośród różnych orientacji politycznych. W państwie demokratycznym istnieją wyspecjalizowane instytucje kontrolujące władzę aby zapobiec jej nadużyciu. Ośrodki władzy kontrolują się wzajemnie oraz na drodze zorganizowanej opozycji politycznej.
Obywatele posiadają wolność przekonań, religii i wypowiedzi.
Istnieją instytucje chroniące prawa obywatelskie na przykład przed nadmierną i nieuzasadnioną ingerencją władzy w życie jednostek.
Partie polityczne w Polsce
Partie polityczne w Polsce
Partia polityczna, czasami nazywana stronnictwem, to organizacja społeczna o określonym programie politycznym, realizująca jego wytyczne poprzez zdobycie, sprawowanie władzy, lub wywieranie wpływu na osoby sprawujące władze.
Partia jest organizacją o dobrowolnej przynależności, ma charakter członkowski i jako taka uchodzi za organizację społeczną. Zrzeszają obywateli świadomych swoich wspólnych interesów, poglądów, potrafiących w sposób zdyscyplinowany starać się o ich realizację przez zdobywanie i sprawowanie władzy.
Powinna konsolidować polityków według zdolności wyrażania, przekazywania i reprezentowania interesów określonych grup społecznych, starać się o ich realizacje, ukierunkowując politykę państwa zgodnie z zasadami demokracji. Cenną umiejętnością jest zdolność łączenia walki o interesy i rywalizację z innymi partiami z negocjacjami, kompromisami, mającymi na celu uwzględnienie interesów jak najszerszej grupy społeczeństwa.
Sytuację prawną reguluje Konstytucja i Ustawa z dnia 27 czerwca 1997 r. o partiach politycznych. Zakazane jest tworzenie partii nawiązujących w programach do totalitarnych metod i praktyk nazistowskich, faszystowskich, komunistycznych, dopuszczających nienawiść rasową i narodowościową, stosujących przemoc w celu zdobycia władzy, przewidujących utajnienie struktur lub członkostwa.
Może korzystać z praw dopiero po uzyskaniu wpisu do ewidencji partii politycznych w Sądzie Okręgowym w Warszawie. Wniosek musi mieć poparcie co najmniej 1000 obywateli.
Źródła finansowania są jawne a majątek powstaje ze składek członkowskich, darowizn, spadków, zapisów, dochodów majątkowych, dotacji i subwencji państwowych. Partia nie może prowadzić działalności gospodarczej.
Od 2001 r. subwencje może otrzymać partia, która podczas ostatnich wyborów do Sejmu przekroczyła 3% poparcia w przypadku kiedy sama tworzyła komitet wyborczy i 6% jeżeli weszła w skład koalicyjnego komitetu wyborczego.
Obecnie w parlamencie występują: Platforma Obywatelska, Prawo i Sprawiedliwość, Ruch Katolicko-Narodowy (ruch Patriotyczny), Sojusz Lewicy Demokratycznej, Polskie Stronnictwo Ludowe, Polska Jest Najważniejsza, Socjaldemokracja Polska, Stronnictwo Demokratyczne, Ruch Odbudowy Polski.