Prezydent
Prezydent
Według obowiązującej Konstytucji, Prezydent jest najwyższym przedstawicielem polskich władz, gwarantującym ciągłość władzy państwowej, czuwającym nad przestrzeganiem Konstytucji. Prezydent jest zwierzchnikiem Sił Zbrojnych RP.
Urząd istnieje nieprzerwanie od 1922 r., po ogłoszeniu 1 września 1939 r. stanu wojny w państwie rząd z prezydentem rozpoczęli ewakuację z kraju do Rumunii, gdzie zostali internowani. Groziło to zerwaniem ciągłości władzy państwowej, zwłaszcza że zastępca prezydenta, marszałek Rydz-Śmigły także został internowany. W tej sytuacji prezydent Mościcki ustąpił z urzędu i na mocy Konstytucji kwietniowej wyznaczył swoim następcą ambasadora w Wielkiej Brytanii, Władysława Raczkiewicza, co rozpoczęło działanie rządu na uchodźstwie w Londynie.
Ostatni prezydent RP na uchodźstwie, Ryszard Kaczorowski ustąpił z urzędu w 1990 r. w związku z pierwszymi po II wojnie światowej wolnymi wyborami na urząd prezydencki. Nastąpiło przekazanie insygniów II Rzeczpospolitej Lechowi Wałęsie.
W Polsce Ludowej urząd istniał tylko w latach 1947-1952, później jego rolę przejęła Rada Państwa z Przewodniczącym Rady Państwa.
Obecnie prezydent jest wybierany na 5 lat i może być ponownie wybrany tylko raz, rozpoczyna urzędowanie w dniu złożenia przysięgi przed Zgromadzeniem Narodowym według tekstu zapisanego w Konstytucji.
Prezydent ma prawo zarządzić referendum za zgodą wyrażoną przez większość senatorów, wnioskować do Marszałka Sejmu o przeprowadzenie referendum zatwierdzające ustawę o zmianie Konstytucji uchwalonej przez parlament, może zgłosić projekt ustawy o zmianie Konstytucji.
Zarządza wybory parlamentarne i wyznacza ich termin (dzień wolny od pracy), zwołuje pierwsze posiedzenie Sejmu i Senatu, wyznacza Marszałka Seniora w Sejmie i Senacie, otwiera pierwsze posiedzenie Senatu.
Może skrócić kadencję parlamentu (fakultatywnie lub obligatoryjnie), zwrócić się z orędziem do Sejmu, Senatu lub Zgromadzenia Narodowego bez możliwości przeprowadzenia debaty (ze względu na autorytet Głowy Państwa).
Prezydent posiada inicjatywę ustawodawczą, prawo zgłaszania poprawki do ustaw przez siebie zgłoszonych, weta ustawodawczego przekazującego ustawę Sejmowi do ponownego rozpatrzenia (musi zakwestionować całą ustawę).
Przed podpisaniem może zwrócić się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności ustawy z Konstytucją.