Sejm w Polsce
Sejm
W życiu politycznym Polski obecny jest od XVI wieku. Na początku swojego istnienia w naszym kraju skupiał tylko jeden stan, szlachtę, a przynależność zależała od posiadania ziemi. W języku staropolskim jego nazwa oznaczała zjazd ludności. Pierwszy udokumentowany sejm zwołał król Władysław Łokietek w 1331 r. w Chęcinach, co odnotował Jan Długosz.
Obecnie stanowi pierwszą izbę parlamentu, składa się z 460 posłów wybieranych w wyborach powszechnych, równych, bezpośrednich, proporcjonalnych, tajnych.
Zgodnie z Konstytucją kadencja trwa 4 lata, od dnia pierwszego posiedzenia do dnia poprzedzającego zebranie się Sejmu następnej kadencji. Prezydent może rozwiązać Sejm jeżeli nie powiedzie się powołanie Rady Ministrów lub nie otrzyma do podpisu ustawy budżetowej, przedłożonej Sejmowi przez Radę Ministrów w ciągu 4 miesięcy.
Obraduje pod przewodnictwem marszałka przez 3 dni co drugi tydzień, przebieg transmitowany jest przez radio i telewizję. Do pomocy w działaniu powołano Kancelarię Sejmu.
Funkcja ustawodawcza pierwszej izby parlamentu polega na uchwalaniu ustaw, w tym budżetu państwa oraz uchwał, ustanawianie ustroju państwa i wyznaczanie głównych kierunków politycznych.
Do zadań Sejmu należy: powoływanie i zatwierdzanie Rady Ministrów, w szczególnych wypadkach także samodzielne ustanowienie rządu (wotum nieufności do poprzedniego). Wybór i powoływanie: zastępcy przewodniczącego i członków Trybunału Stanu (18), sędziów Trybunału Konstytucyjnego, członków Krajowej Rady Sądownictwa, Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, Rady Polityki Pieniężnej, Rzecznika Praw Obywatelskich, Rzecznika Praw Dziecka, prezesa NIK i NBP (na wniosek Prezydenta), Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych, prezesa Instytutu Pamięci Narodowej oraz Marszałka Sejmu w porozumieniu z innymi organami państwowymi.
Może ogłosić wotum nieufności wobec całego rządu lub jednego z ministrów, udzielić absolutorium budżetowego (zatwierdzić budżet proponowany przez rząd), wystosować zapytania poselskie i interpelacje do członków rządu, prezesa NIK lub NBP, którzy mają 21 dni na odpowiedź.
Sejm kontroluje działalność samorządu terytorialnego w sposób pośredni lub bezpośredni na wniosek Prezesa Rady Ministrów.
System polityczny w Polsce
System polityczny w Polsce
Ustrój polityczny Trzeciej Rzeczpospolitej został określony przez Konstytucję uchwaloną 2 kwietnia 1997 r. przez Zgromadzenie Narodowe.
Polska jest republiką parlamentarną, realizuje zasady suwerenności narodu, niepodległości i suwerenności państwa. Demokratycznego państwa prawnego, społeczeństwa obywatelskiego (zdolnego do samoorganizacji i realizacji celów bez impulsu ze strony władzy), trójpodziału władzy (podzieloną na ustawodawczą, wykonawczą i sądowniczą), pluralizmu (większa ilość partii politycznych), legalizmu, społecznej gospodarki rynkowej oraz godności człowieka.
Określana jest jako państwo unitarne czyli charakteryzujące się wewnętrzną jednolitością, jednostki administracyjne są jednolicie zorganizowane i podporządkowane organom naczelnym, organy regionalne są niezależne od rządu, występuje dobrze rozwinięty samorząd terytorialny o wyraźnych kompetencjach, władza centralna podejmuje tylko najważniejsze decyzje.
Władzę ustawodawczą sprawują Sejm i Senat. Sejm składa się z 460 posłów wybieranych na 4 lata, jego kadencje w wyjątkowych przypadkach może skrócić prezydent. Senat, druga izba polskiego parlamentu składa się ze 100 senatorów wybieranych na 4 lata, jego kadencja rozpoczyna się i kończy wraz z kadencja Sejmu, w przypadku wygaśnięcia mandatu Prezydent zarządza wybory uzupełniające.
Inicjatywa ustawodawcza przysługuje posłom w Sejmie, Senatowi, Prezydentowi, Radzie Ministrów, obywatelskiej inicjatywie ustawodawczej. Ograniczona jest w wypadku ustaw związanych z budżetem, które należą do wyłącznej kompetencji Rady Ministrów oraz zmiana Konstytucji przyznanej 1/5 posłów, Senatowi i Prezydentowi.
Władza wykonawcza należy do Rady Ministrów i Prezydenta. Rada Ministrów, popularnie zwana rządem , składa się z Prezesa Rady Ministrów (premiera) oraz ministrów. Prezydent jest najwyższym przedstawicielem władz polskich i gwarantem ciągłości władzy państwowej. Wybierany na 5 letnią kadencję może ponownie objąć to stanowisko tylko raz.
Szczególną formą obrad parlamentu jest wspólne posiedzenie posłów i senatorów w postaci Zgromadzenia Narodowego, pod przewodnictwem Marszałka Sejmu. Przyjmuje przysięgę nowego Prezydenta, stwierdzić jego niezdolność do sprawowania urzędu ze względu na stan zdrowia, postawić go przed Trybunałem Stanu (w tym czasie jego władza jest zawieszona).